ژنراتور آسانسور
در ساختمانهای چندطبقه، قطعی برق میتواند به توقف آسانسور و گیر افتادن مسافران منجر شود. بنابراین، استفاده از سیستم تأمین برق پشتیبان برای آسانسور یکی از ضروریات ایمنی به شمار میآید. در این مقاله قصد دارم با لحن صمیمانه مراحل شناخت کاربرد، انتخاب، نصب و نگهداری ژنراتور آسانسور را با تو در میان بگذارم.
چرا باید از ژنراتور آسانسور اضطراری استفاده کنیم؟
قطع برق شهری میتواند در هر زمانی رخ دهد. در چنین شرایطی، اگر آسانسور بدون منبع پشتیبان باشد، مسافران در کابین گرفتار میشوند. استفاده از سیستم برق جایگزین باعث میشود کابین آسانسور به نزدیکترین طبقه هدایت شده و درب آن بهصورت ایمن باز شود.
از سوی دیگر، ژنراتور آسانسور در مقابل سیستمهایی مانند UPS برتری دارد چون توان تأمین برق را برای زمان طولانیتر حفظ میکند . بنابراین، اگر میخواهی مطمئن باشی که آسانسور در هر شرایطی ایمن عمل کند، استفاده از یک منبع برق پشتیبان برای آسانسور کاملاً ضروری است.
اجزای اصلی ژنراتور آسانسور اضطراری
موتور برق آسانسور اضطراری از چند بخش کلیدی تشکیل شده است که با هم کار میکنند تا سیستم پشتیبان مطمئن ایجاد کنند:
- موتور دیزل یا موتور سوختی — این بخش انرژی مکانیکی تولید میکند.
- ژنراتور الکتریکی — انرژی مکانیکی را به برق تبدیل میکند و برق مورد نیاز آسانسور را تأمین میکند.
- تابلو چنجاور یا سوئیچ اتوماتیک (ATS / AMF) — زمانی که برق شهری قطع شود، این بخش تشخیص میدهد و برق اضطراری را وارد مدار میکند و پس از برگشت برق شهری، برق اضطراری را قطع میکند.
- سیستم تنظیم ولتاژ (AVR یا تنظیم خودکار ولتاژ) — تا ولتاژ خروجی برق اضطراری بدون نوسان و پایدار باشد و به تجهیزات آسانسور آسیبی نرساند.
- مخزن سوخت — برای ذخیره سوخت موتور دیزل.
- سیستم کنترل و مانیتورینگ — جهت نظارت بر عملکرد سیستم، وضعیت موتور، قطع و وصل برق و هشدارها.
هر کدام از این اجزا نقش مهمی در عملکرد صحیح منع برق آسانسور اضطراری دارند. اگر یکی از آنها به درستی طراحی نشده باشد، کل کارکرد تضمین نمیشود.
خدمات »» دیزل ژنراتور کاترپیلار
معیارهای انتخاب توان ژنراتور آسانسور اضطراری
وقتی میخواهی یک ژنراتور آسانسور اضطراری بخری، باید به چند معیار فنی توجه کنی تا دستگاه مناسب انتخاب شود:
قدرت موتور آسانسور: اول بدان موتور آسانسور توی این ساختمان چه توانی دارد. دستگاه برق آسانسور اضطراری باید توان کافی برای راهاندازی موتور را داشته باشد (شروع حرکت، شتاب اولیه و عبور از نقاط مقاومت).
- نوع درایو آسانسور: اگر آسانسور از درایو مدرن VVVF یا کنترل سرعت داشته باشد، ژنراتور آسانسور اضطراری باید بتواند به راحتی با آن هماهنگ شود بدون تولید نوسان زیاد ولتاژ یا اختلال.
- پیک مصرف سایر تجهیزات جانبی: کارکرد دربها، سیستم روشنایی اضطراری داخلی کابین، سیستم فرمان کنترل و تابلوها هم جزو بارهایی هستند که موتور برق آسانسور اضطراری باید آنها را هم تأمین کند.
- زمان تأمین برق بعد از قطع برق شهری: ژنراتور آسانسور اضطراری باید در زمانی کوتاه (چند ثانیه) فعال شود. اگر تأخیر زیاد باشد، ممکن است آسانسور نتواند حرکت کند یا محبوس شدن پیش بیاید.
- پایداری ولتاژ و کیفیت برق خروجی: سیستم پشتیبانی آسانسور اضطراری باید خروجی برق با کیفیت و نوسان پایین داشته باشد تا به قطعات حساس موتور و الکترونیک آسیبی نرسد.
- ظرفیت مخزن سوخت و مصرف سوخت: ژنراتور آسانسور اضطراری باید بتواند سوخت کافی برای مدت احتمالی قطعی داشته باشد.
با در نظر گرفتن این عوامل، انتخاب ژنراتور برق اضطراری برای آسانسور مناسب امکانپذیر خواهد بود و عملکرد سیستم در مواقع بحرانی تضمین میشود.
ژنراتور آسانسور
مزایا و معایب ژنراتور آسانسور اضطراری
مزایا
- پشتیبانی طولانیتر برق اضطراری نسبت به سیستمهای باتریدار
- قابلیت اطمینان بالا در مواقع قطع برق طولانی
- امکان راهاندازی موتورهای قوی و تأمین بارهای جانبی
- افزایش ایمنی مسافران در مواقع بحرانی
معایب
- هزینه نصب و نگهداری بالا ، سوخت، سرویس دورهای، تعمیرات ،
- فضای اشغالی بیشتر به دلیل مخزن سوخت و تجهیزات جانبی
- آلودگی صوتی و محیطی بهویژه اگر سیستم خاموشبودن صدا کمینه نشده باشد
- تاخیر کوتاه در راهاندازی بعد از قطع برق شهری ، چند ثانیه ممکن است لازم باشد
در نتیجه، با شناخت مزایا و معایب ژنراتور آسانسور اضطراری، میتوان تصمیم آگاهانه گرفت که آیا این سیستم مناسب برای ساختمان شما هست یا نه.
مقایسه ژنراتور آسانسور اضطراری و UPS
یکی از سوالات رایجی که پیش میآید این است: «آیا منبع تغذیه آسانسور اضطراری بهتر است یا UPS؟»
UPS ها برق را بلافاصله بدون وقفه تأمین میکنند، چون بر پایه باتری کار میکنند. اما موتور برق اضطراری آسانسور ممکن است تا شروع کامل چند ثانیه تأخیر داشته باشد. از سوی دیگر، UPS ها برای مدت کوتاه میتوانند بارها را تغذیه کنند و درصورت قطعی طولانی، توان کافی ندارند.
در بسیاری از سیستمهای پیشرفته، ترکیبی از UPS برای پوشش لحظات اولیه و ژنراتور آسانسور اضطراری برای ادامه تأمین برق انتخاب میشود تا عیب تأخیر ژنراتور پوشش یابد. این ترکیب تضمین میکند که سیستم هنگام قطع برق ناگهانی با وقفه مواجه نمیشود.
دیگر خدمات »» دیزل ژنراتور پرکینز
نصب و راهاندازی ژنراتور آسانسور اضطراری
برای نصب موفقیتآمیز برق پشتیبانی آسانسور اضطراری، مراحل زیر را باید رعایت کنی:
- بررسی فنی اولیه ساختمان و آسانسور: توان موتور، نوع درایو، فاصله موتور تا مکان ژنراتور و مسیر کابلکشی
- انتخاب موقعیت مناسب برای ژنراتور و مخزن سوخت: باید فضای کافی، تهویه مناسب و عایق صوتی داشته باشد
- کابلکشی و اتصال الکتریکی: از مسیر مناسب و با عایقبندی دقیق
- نصب تابلو چنجاور / ATS و اطمینان از عملکرد اتوماتیک آن
- تنظیم AVR و تست ولتاژ خروجی در بارهای مختلف
- راهاندازی نهایی و تست عملکرد کامل تحت شرایط قطع برق
- آموزش اپراتور یا نگهبان ساختمان برای کنترل اولیه و پاسخ به هشدارها
در این مرحله از نصب، باید دقت کنی که تامیین کننده برق آسانسور اضطراری با تجهیزات دیگر ساختمان مانند سیستمهای آتشنشانی یا برق اضطراری سایر بخشها هماهنگ باشد.
نگهداری و سرویس دورهای
برای اینکه ژنراتور آسانسور اضطراری همیشه آماده باشد، باید برنامه نگهداری منظم داشته باشی:
- کارکرد دورهای (هفتهای یا ماهانه) — روشن کردن ژنراتور در شرایط آزمایشی
- تعویض روغن و فیلترها بر اساس دستورالعمل کارخانه
- تمیزکاری قطعات هواگیری (هواکش، فیلتر هوا)
- بازرسی مخزن سوخت و بررسی نشتیها
- کنترل وضعیت باتری (اگر در سیستم ترکیب استفاده شده باشد)
- تنظیم و بررسی سیستم کنترل و مانیتورینگ
- ثبت گزارش سرویسها تا در مواقع مورد نیاز بتوانی تاریخچه را بررسی کنی
اگر نگهداری خوب انجام نشود، احتمال خرابی در زمان بحرانی افزایش مییابد و دستگاه برق آسانسور اضطراری ممکن است عمل نکند.
نکات ایمنی در استفاده از ژنراتور آسانسور اضطراری
در زمان کار با ژنراتور مخصوص آسانسور، رعایت چند نکته ایمنی اهمیت زیادی دارد. هرچند این سیستمها برای شرایط اضطراری طراحی شدهاند، اما در صورت عدم رعایت اصول فنی، ممکن است به دستگاه، موتور آسانسور یا حتی افراد آسیب وارد شود.
اول از همه باید اطمینان حاصل کرد که محل نصب ژنراتور آسانسور اضطراری دارای تهویهی کافی است. موتور دیزل در حین کار گازهای داغ تولید میکند و اگر تهویه مناسب نباشد، این گازها در فضا جمع شده و خطرناک میشوند. همچنین باید مسیر خروج دود با لولهکشی مقاوم و استاندارد به بیرون هدایت شود.
مورد دوم، انجام تست منظم سیستمهای حفاظتی است. این نوع ژنراتور معمولاً دارای امکاناتی مانند کنترل دما، فشار روغن و قطع خودکار در مواقع خطر است. در صورت عملکرد نادرست این سیستمها، ممکن است در زمان اضطراری دستگاه آسیب جدی ببیند.یکی دیگر از نکات مهم، تست عملکرد واقعی آسانسور در حالت قطع برق شهری است.
استانداردهای مورد نیاز برای ژنراتور آسانسور اضطراری
موتور برق آسانسور اضطراری باید مطابق با استانداردهای جهانی و ملی ساخته و نصب شود. برخی از این استانداردها عبارتند از:
- استاندارد ISO 8528 که مشخصات فنی و تست عملکرد دیزل ژنراتورها را تعیین میکند.
- استاندارد IEC 60034 برای موتورهای الکتریکی و سیستمهای ولتاژ خروجی.
- استاندارد ملی ساختمان ایران (مبحث ۱۵ و ۱۳) که مربوط به سیستمهای تأسیسات برقی و ایمنی آسانسور است.
رعایت این استانداردها باعث میشود ژنراتور آسانسور اضطراری با کیفیت بالا کار کند و با تابلو کنترل آسانسور تداخل نداشته باشد. در ساختمانهایی مانند بیمارستانها و برجهای اداری، رعایت این استانداردها الزامی است.
دیگر خدمات »» دیزل ژنراتور کامینز
قیمت و هزینه نصب ژنراتور آسانسور اضطراری
قیمت ژنراتور مخصوص آسانسور بسته به ظرفیت، نوع سوخت، مشخصات موتور و تجهیزات جانبی متفاوت است. مدلهایی که دارای سیستم اتوماتیک، کنترل دیجیتال و عایق صوتی هستند، معمولاً گرانتر از نمونههای معمولیاند. بهطور میانگین، هزینه نصب و راهاندازی کامل این ژنراتورها در ساختمانهای متوسط بین ۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان متغیر است.
البته این هزینه شامل تجهیزات جانبی مثل تابلو ATS، سیمکشی، سیستم اگزوز و فونداسیون ژنراتور هم میشود.در نهایت، اگرچه خرید ژنراتور آسانسور اضطراری ممکن است هزینهبر به نظر برسد، اما از نظر ایمنی و آسایش ساکنان، نوعی سرمایهگذاری بلندمدت محسوب میشود.
سوالات متداول
آیا نصب ژنراتور آسانسور اضطراری برای همه ساختمانها الزامی است؟
در همه ساختمانها الزامی نیست، اما برای برجهای مسکونی، هتلها و مراکز درمانی شدیداً توصیه میشود. این ساختمانها به دلیل تعداد زیاد ساکنان یا مراجعان، نیاز دارند در زمان قطع برق ایمن باقی بمانند. در واقع، وجود یک سیستم پشتیبان برق به آسانسور کمک میکند تا حداقل مسیر ایمن تا نزدیکترین طبقه را طی کرده و مسافران را بهصورت ایمن خارج کند.
در برخی شهرها و طبق آییننامههای نظام مهندسی، نصب ژنراتور آسانسور اضطراری برای ساختمانهای بالای ۵ طبقه یا دارای کاربری عمومی اجباری است. البته در ساختمانهای کوچکتر نیز اگر آسانسور نقش حیاتی دارد (مثلاً حمل بیمار یا تجهیزات)، توصیه میشود این سیستم نصب شود.
تفاوت ژنراتور آسانسور اضطراری با ژنراتور عمومی چیست؟
ژنراتورهای عمومی معمولاً برای تأمین برق کل ساختمان طراحی میشوند و ممکن است بهصورت دستی روشن شوند، در حالی که ژنراتور مخصوص آسانسور بهطور خودکار هنگام قطع برق فعال شده و تنها برق آسانسور و سیستمهای ایمنی مرتبط را تأمین میکند.
ژنراتور آسانسور اضطراری همچنین دارای سیستم کنترل ولتاژ دقیقتر است تا درایوهای آسانسور و مدار فرمان آسیب نبینند. این تفاوت باعث میشود ژنراتور مخصوص آسانسور از نظر فنی کمی پیچیدهتر و گرانتر باشد، اما در مقابل، امنیت بیشتری برای مسافران فراهم میکند.
عمر مفید ژنراتور آسانسور اضطراری چقدر است؟
عمر مفید یک ژنراتور مخصوص آسانسور به کیفیت ساخت، نحوه نگهداری و میزان کارکرد آن بستگی دارد. در صورتی که سرویسهای دورهای بهموقع انجام شده و قطعات مصرفی مانند فیلتر روغن و فیلتر هوا تعویض شوند، عمر دستگاه میتواند تا ۱۵ سال یا بیشتر افزایش یابد.
بهتر است ژنراتور آسانسور اضطراری هر شش ماه یکبار توسط تکنسین مجرب بررسی شود تا از سلامت موتور، تنظیم ولتاژ و کارکرد سیستم سوئیچ اطمینان حاصل گردد. با نگهداری منظم، ژنراتور همیشه آماده استفاده در مواقع اضطراری خواهد بود.
آیا میتوان از ژنراتور آسانسور اضطراری برای تأمین برق بخشهای دیگر ساختمان استفاده کرد؟
با این حال، در برخی پروژهها سیستم بهگونهای طراحی میشود که ژنراتور مخصوص آسانسور علاوه بر آسانسور، بتواند برق بخشهای حیاتی مانند راهروها یا سیستمهای اعلام حریق را نیز تأمین کند. البته انجام این کار نیازمند محاسبات دقیق و نظارت کارشناس برق است.
آیا سروصدای ژنراتور آسانسور اضطراری زیاد است؟
بله، چون موتور دیزل صدای قابل توجهی تولید میکند، اما با نصب کاور صداگیر، اگزوز صنعتی و اتاقک عایق صوتی میتوان نویز را تا حد زیادی کاهش داد. امروزه بسیاری از مدلهای جدید ژنراتور آسانسور اضطراری با فناوری Silent طراحی شدهاند تا در فضاهای شهری و ساختمانهای مسکونی قابل استفاده باشند.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید ؟در گفتگو ها شرکت کنید!